|

Tayyare Anıtı
1926-1935 yılları arasında Ödemişlilerin Türk Hava Kurumuna armağan ettiği beş uçağı temsilen Ödemişli Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Hasan Aksay tarafından ilçeye anıt uçak gönderildi. Ödemiş Belediyesi’nin çalışmaları ile anıt haline getirilen uçak Üç Eylül Tayyare Parkı içine yerleştirildi.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında, 16 Şubat 1925'te 'Türk Tayyare Cemiyeti' adıyla bir kurum oluşturuldu. Bu sivil kuruluş, ülkenin hava gücünün gelişmesine katkıda bulunmak, havacılığın askeri, ekonomik, sosyal ve siyasal önemi anlatmak; sivil, sportif ve turistik havacılığın gelişmesini sağlamak ve Uçan Türk Gençliği yaratmak doğrultusunda çalışmalar yapmak üzere kurulmuştu.
Türk Hava Kurumu, Kurtuluş Savaşı'ndan yeni çıkmış yorgun ve yoksul bir halkın, inanılmaz maddi-manevi desteğiyle gittikçe büyüdü ve çeşitli yardım kampanyalarıyla ilk on yıl içinde 351 uçak satın alarak, Türk havacılığının hizmetine sundu. Uçağı hangi şehir aldıysa, o şehrin adı veriliyordu ve alınan uçak “Cumhuriyet Bayramı” veya “30 Ağustos Zafer ve Tayyare Bayramı” sırasında o kente götürülerek halka gösteriliyordu. Yapılan bağışlarla alınan ve Hava Kuvvetleri'ne teslim edilen ilk uçak, Ceyhanlılar’ın yardımlarıyla İtalya'dan alınan A 300-4 tipi uçak oldu. Ödemiş şehri de bu kampanyalara en yoğun biçimde katılan şehirlerden birisi olmuştur.
Ödemiş'te Tayyare Cemiyeti'nin kuruluşundan hemen sonra; 1926'da 'Ödemiş' adı verilen ilk uçak, 1928 yılında ise 'Ödemiş2' alındı. 1933 yılında Ödemiş Tütüncüleri olarak toplanan paralarla bir bombardıman uçağı daha alındı ve adı 'Adagide Tayyaresi' konuldu. Ödemiş'in aldığı bir başka uçak ise, 1934'te Ankara'da Zafer ve Tayyare Bayramı'nda ad verme töreni yapılan 'Birgi Tayyaresi'dir.

Ödemiş'ten 1933 yılına kadar toplanan tayyare parası 330.000 lirayı bulmuştur. 1933 yılında Ticaret Odası kayıtlarında yer alan bilgiye göre 'Beydağ' ve 'Kiraz' isimli iki uçak daha alınarak Ödemiş'in 6 uçaklık bir filoya sahip olması planlanmıştır. Ödemiş ve çevresinden toplanan 330.000 lira, Ödemiş elektrik ve su şebekesinin 1932 yılında 400.000 lira harcanarak yapılmış olduğu düşünülürse hayli bir önemli tutardır.
Dünya ekonomik bunalımın etkilerinin sürdüğü bir dönemde bir kasabanın bu ölçekte bir kampanya yürütebilmiş olması, yöremizdeki zenginliğin ve Ödemişliler'in Cumhuriyet sevgisinin bir göstergesi olarak değerlendirmelidir.
Ödemiş halkı, 1926-1935 yıllarında topladıkları paralarla Havacılığımızın gelişmesini sağlamak ve Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘UÇAN TÜRK GENÇLİĞİ’ yaratmak ilkesine sahip çıkarak, 5 uçak satın almış, Türk Hava Kurumu kanalı ile Türk Silahlı Kuvvetleri’ne bağışlamışlardır.
Bu uçaklara ‘ÖDEMİŞ1', ‘ÖDEMİŞ2', ‘ADAGİDE’, ‘ÖDEMİŞ TÜTÜNCÜLERİ’ ve ‘BİRGİ’ Tayyaresi adları verilmiştir.

|